niedziela, 24 października, 2021

Latest Posts

Pozostałości dawnego Dworca Terespolskiego na warszawskiej Pradze wpisane do rejestru zabytków

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków prof. dr hab. Jakub Lewicki podjął decyzję o wpisaniu do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego pozostałości dawnego Dworca Terespolskiego położonego w Warszawie przy ul. Kijowskiej 14 A. Wpis stał się faktem z uwagi na zachowane wartości historyczne i naukowe.

Budynek przy ul. Kijowskiej 14 A (wcześniej ul. Wołowa 44) stanowił pierwotnie końcowy fragment wydłużonego budynku dawnego Dworca Terespolskiego, stanowiącego jeden z najważniejszych obiektów kolei żelaznej Warszawsko-Terespolskiej. Obecnie jest niewielkim wolnostojącym obiektem założonym na planie zbliżonym do prostokąta.

Historia budynku sięga lat 60. XIX w. Po otrzymaniu koncesji rządowej Leopold Kronenberg powołał Towarzystwo Drogi Żelaznej Warszawsko-Terespolskiej (1864), która łączyła w pierwszym etapie warszawską Pragę z Siedlcami, a następnie z Terespolem i Brześciem, skąd możliwa była dalsza komunikacja w kierunku Moskwy. Wszystkie dworce na pierwszym odcinku trasy zostały wzniesione w latach 1866-1867, wg projektów Alfonsa Kropiwnickiego. Dworzec Terespolski (zwany także Brzeskim) stanowił najważniejszą i najbardziej reprezentacyjną realizację całej linii kolejowej. Kamień węgielny pod budowę dworca został uroczyście wmurowany 18 maja 1866 r., a trasę oddano do użytku w październiku 1866 r. W tym czasie oprócz budynku dworca wzniesiono również szereg budynków technicznych i gospodarczych, zakładów naprawczych taboru kolejowego, magazynów i budynków mieszkalnych dla pracowników kolei.

Dworzec został przebudowany w 1890 r. wg proj. W. Łuby. Obejmowała ona powiększenie sali pasażerskiej i doposażenie jej w dodatkowe zaplecze techniczne. W czasie I wojny światowej wycofujące się wojska rosyjskie dokonały zniszczeń infrastruktury kolejowej, w tym również warszawskich dworców kolejowych. Dworzec Terespolski został spalony, część ścian wysadzono w powietrze. Po 1918 r., wraz z odbudową budynku został on przemianowany na Dworzec Wschodni.

W 1939 r. budynek został poważnie uszkodzony w czasie niemieckiego bombardowania, pozostawał on jednak użytkowany jako stacja Banhhof Warschau Ost, stanowiąca część struktury niemieckiej kolei Ostbahn. W 1944 r., po nieudanych próbach opanowania budynku przez żołnierzy Powstania Warszawskiego dworzec został wysadzony w powietrze przez okupantów. Na skutek wybuchów budynek i przylegające do niego zabudowania został w kilku miejscach całkowicie zniszczone, zachowały się natomiast elewacja frontowa korpusu głównego (północna), osłabione partie ściany południowej i ścian bocznych, zniszczeniu uległ natomiast dach, większość stropów i wyposażenie. Po wojnie zdecydowano się na rozbiórkę pozostałości dworca pozostawiając niewielki fragment wschodniego ryzalitu. Wykorzystano wówczas ścianę frontową i trzy fragmenty ścian poprzecznych, uzupełniono brakujące fragmenty murów i przekryto budynek dachem płaskim. Obiekt pozbawiony został części dekoracji architektonicznych. W czasie okupacji lub zaraz po zakończeniu II wojny światowej pod budynkiem wybudowano schron przeciwlotniczy. Pod koniec l. 60. XX w. wykonano nowy układ torowy stacji Warszawa Wschodnia, nasyp kolejowy i wzniesiono nowy budynek dworca. Pozostałości dawnego dworca krótko pełniły funkcję siedziby orkiestry kolejowej, a w l. 70. XX w. rozlewni wód mineralnych Przedsiębiorstwa Wagonów Sypialnych „Wars”. W l. 90. XX w. budynek został wynajęty na punkt skupu surowców wtórnych, funkcję tę pełni do chwili obecnej.

Latest Posts

spot_imgspot_img

Don't Miss

[tdn_block_newsletter_subscribe title_text="Stay in touch" description="VG8gYmUgdXBkYXRlZCB3aXRoIGFsbCB0aGUgbGF0ZXN0IG5ld3MsIG9mZmVycyBhbmQgc3BlY2lhbCBhbm5vdW5jZW1lbnRzLg==" input_placeholder="Email address" tds_newsletter2-image="5" tds_newsletter2-image_bg_color="#c3ecff" tds_newsletter3-input_bar_display="row" tds_newsletter4-image="6" tds_newsletter4-image_bg_color="#fffbcf" tds_newsletter4-btn_bg_color="#f3b700" tds_newsletter4-check_accent="#f3b700" tds_newsletter5-tdicon="tdc-font-fa tdc-font-fa-envelope-o" tds_newsletter5-btn_bg_color="#000000" tds_newsletter5-btn_bg_color_hover="#4db2ec" tds_newsletter5-check_accent="#000000" tds_newsletter6-input_bar_display="row" tds_newsletter6-btn_bg_color="#da1414" tds_newsletter6-check_accent="#da1414" tds_newsletter7-image="7" tds_newsletter7-btn_bg_color="#1c69ad" tds_newsletter7-check_accent="#1c69ad" tds_newsletter7-f_title_font_size="20" tds_newsletter7-f_title_font_line_height="28px" tds_newsletter8-input_bar_display="row" tds_newsletter8-btn_bg_color="#00649e" tds_newsletter8-btn_bg_color_hover="#21709e" tds_newsletter8-check_accent="#00649e" embedded_form_code="JTNDIS0tJTIwQmVnaW4lMjBNYWlsQ2hpbXAlMjBTaWdudXAlMjBGb3JtJTIwLS0lM0UlMEElMEElM0Nmb3JtJTIwYWN0aW9uJTNEJTIyaHR0cHMlM0ElMkYlMkZ0YWdkaXYudXMxNi5saXN0LW1hbmFnZS5jb20lMkZzdWJzY3JpYmUlMkZwb3N0JTNGdSUzRDZlYmQzMWU5NGNjYzVhZGRkYmZhZGFhNTUlMjZhbXAlM0JpZCUzRGVkODQwMzZmNGMlMjIlMjBtZXRob2QlM0QlMjJwb3N0JTIyJTIwaWQlM0QlMjJtYy1lbWJlZGRlZC1zdWJzY3JpYmUtZm9ybSUyMiUyMG5hbWUlM0QlMjJtYy1lbWJlZGRlZC1zdWJzY3JpYmUtZm9ybSUyMiUyMGNsYXNzJTNEJTIydmFsaWRhdGUlMjIlMjB0YXJnZXQlM0QlMjJfYmxhbmslMjIlMjBub3ZhbGlkYXRlJTNFJTNDJTJGZm9ybSUzRSUwQSUwQSUzQyEtLUVuZCUyMG1jX2VtYmVkX3NpZ251cC0tJTNF" descr_space="eyJhbGwiOiIxNSIsImxhbmRzY2FwZSI6IjE1In0=" tds_newsletter="tds_newsletter3" tds_newsletter3-all_border_width="0" btn_text="Sign up" tds_newsletter3-btn_bg_color="#ea1717" tds_newsletter3-btn_bg_color_hover="#000000" tds_newsletter3-btn_border_size="0" tdc_css="eyJhbGwiOnsibWFyZ2luLWJvdHRvbSI6IjAiLCJiYWNrZ3JvdW5kLWNvbG9yIjoiI2E3ZTBlNSIsImRpc3BsYXkiOiIifSwicG9ydHJhaXQiOnsiZGlzcGxheSI6IiJ9LCJwb3J0cmFpdF9tYXhfd2lkdGgiOjEwMTgsInBvcnRyYWl0X21pbl93aWR0aCI6NzY4fQ==" tds_newsletter3-input_border_size="0" tds_newsletter3-f_title_font_family="445" tds_newsletter3-f_title_font_transform="uppercase" tds_newsletter3-f_descr_font_family="394" tds_newsletter3-f_descr_font_size="eyJhbGwiOiIxMiIsInBvcnRyYWl0IjoiMTEifQ==" tds_newsletter3-f_descr_font_line_height="eyJhbGwiOiIxLjYiLCJwb3J0cmFpdCI6IjEuNCJ9" tds_newsletter3-title_color="#000000" tds_newsletter3-description_color="#000000" tds_newsletter3-f_title_font_weight="600" tds_newsletter3-f_title_font_size="eyJhbGwiOiIyMCIsImxhbmRzY2FwZSI6IjE4IiwicG9ydHJhaXQiOiIxNiJ9" tds_newsletter3-f_input_font_family="394" tds_newsletter3-f_btn_font_family="" tds_newsletter3-f_btn_font_transform="uppercase" tds_newsletter3-f_title_font_line_height="1" title_space="eyJsYW5kc2NhcGUiOiIxMCJ9"]